/
news/အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္က်န္းမာေရး/ေဟာ္မုန္းမညီမွ်မႈကိုျပေသာ-လကၡဏာ-9-ရပ္

ေဟာ္မုန္းမညီမွ်မႈကိုျပေသာ လကၡဏာ (9) ရပ္

Category
အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွင့္က်န္းမာေရး

1. အၿမဲဆာေလာင္ေနျခင္း

        Thyroid ေဟာ္မုန္းက ဇီဝကမၼျဖစ္စဥ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး ဒီေဟာ္မုန္းမ်ားလာရင္ ကယ္လိုရီေတြျမန္ျမန္ေလာင္ကၽြမ္းၿပီး ဗုိက္ပိုဆာေစပါတယ္။ Cortisol  လို႔ေခၚတဲ့ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားခ်ိန္မွာထြက္လာတဲ့ ေဟာ္မုန္းတစ္မ်ိဳးကလည္း ဒီလိုအခ်ိန္ေတြမွာ ေလာင္စာျပည့္ဝေနေစဖုိ႔ ပိုစားေစပါတယ္။

2. အေမြးေပါက္တာ ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း

        သားဥအိမ္တြင္ အရည္အိတ္မ်ားစြာျဖစ္ေသာ ေရာဂါလကၡဏာစု (PCOS) ေၾကာင့္ Testosterone (က်ားေဟာ္မုန္း) မ်ားမ်ားထြက္လာပါတယ္။ အေမြးေပါက္တဲ့ပံုစံက ေယာက်ာ္းေလးလုိျဖစ္လာပါတယ္။ ဆံပင္ပါးလာၿပီးေတာ့ ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕အျခားေနရာေတြမွာ အေမြးေတြပိုထူလာပါတယ္။ ဒီေရာဂါက ဆယ္ေက်ာ္သက္အရြယ္မွာစျဖစ္တတ္ၿပီး ရာသီလာခ်ိန္ေတြမွစျပလာပါတယ္။ ရာသီပံုမွန္မဟုတ္ဘဲ မ်ားမ်ားလာတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလကၡဏာေတြေတြ႕ရင္ သတိထားရပါမယ္။

3. ခႏၶာကိုယ္အေလးခ်ိန္ေျပာင္းလဲျခင္း

ဝလာတာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ပိန္သြားတာပဲျဖစ္ျဖစ္ အစားပံုမွန္အတိုင္းစားေနတယ္ဆုိရင္ ဒါကေဟာ္မုန္းမညီမွ်မႈကိုျပတဲ့ လကၡဏာပါ။ PCOS ေရာဂါက cortisol (သို႔) testosterone ေဟာ္မုန္းေတြထြက္လာေစၿပီး “ဝ”လာေစပါတယ္။ Thyroid ေဟာ္မုန္းအရမ္းမ်ားရင္ေတာ့ ႐ုတ္တရက္ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်သြားတတ္ပါတယ္။

4. စိတ္အလိုမက်ျခင္း

        ရာသီလာခါနီးအခ်ိန္နဲ႔ ေသြးဆံုးၿပီးခ်ိန္ေတြမွာ ေဟာ္မုန္းအေျပာင္းအလဲေၾကာင့္ စိတ္မတည္မၿငိမ္ျဖစ္တတ္ၾကပါတယ္။ Thyroid ေဟာ္မုန္းကလည္း စိတ္ခံစားမႈကိုထိန္းခ်ဳပ္ပါတယ္။ သိုင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းမ်ားတဲ့သူေတြမွာ စိတ္တုိၿပီးစိတ္ပူပန္မႈမ်ားေစၿပီး ဒီေဟာ္မုန္းနည္းတဲ့ေရာဂါရွိသူေတြမွာေတာ့ စိတ္ဓာတ္က်ၿပီး မတုန္မလႈပ္ျဖစ္တတ္ၾကပါတယ္။

5. လိင္စိတ္ေလ်ာ့က်ျခင္း

        မ်ိဳးပြားအဂၤါေတြကို gonadal axis (ဝင္႐ိုး) ကေနၿပီး ဦးေႏွာက္အတြင္းရွိေဟာ္မုန္းထုတ္လုပ္မႈနဲ႔ဆုိင္တဲ့ pituitary gland နဲ႔ hypothalamus ဆီကိုဆက္သြယ္ထားပါတယ္။ ဒီသံုးမ်ိဳးကဆက္စပ္ေနၿပီး တစ္ခုခုမွာျပႆနာရွိရင္ လိင္ဆက္ဆံလိုစိတ္ေျပာင္းလဲသြားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ က်ား၊ မ ေဟာ္မုန္းေတြျဖစ္တဲ့ testosterone နဲ႔ oestrogen ေတြ ပံုမမွန္ျဖစ္ေစပါတယ္။ Oestrogen, Testosterone အလြန္နည္းျခင္း (သို႔) သိုင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းအတက္အက်ေတြေၾကာင့္ လိင္စိတ္ကိုက်ေစပါတယ္။

6. ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ျခင္း

        ေဟာ္မုန္းအပါအဝင္ ခႏၶာကိုယ္တြင္းကစနစ္ေတြ ပံုမွန္မလည္ပတ္ေတာ့ဘူးဆုိရင္ စြမ္းအင္ေတြကုန္ဆံုးလာေစပါတယ္။ သိုင္းရြိဳက္ေဟာ္မုန္းနည္းရင္ အရာရာေလးလံေနၿပီး မ်ားရင္လည္းအရမ္းတက္ႂကြလြန္ေနေစပါတယ္။ ဒီႏွစ္မ်ိ္ဳးလံုးက လူကိုပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ေနေစပါတယ္။ စြမ္းအင္နဲ႔ ေလာင္စာေတြလံုေလာက္စြာမရွိရင္ ႂကြက္သားေတြကအဆမတန္အလုပ္လုပ္ရၿပီး အားအင္ကုန္ခမ္းေမာပန္းေစပါတယ္။

7. အိပ္စက္ခ်ိန္ ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္း

        ခႏၶာကိုယ္အနားရဖို႔ အိပ္ခ်ိန္မလံုေလာက္ရင္ ေဟာ္မုန္းေတြလည္း မညီမွ်ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ သြိဳင္းရြိဳက္အလြန္အကၽြံလႈ႔ံေဆာ္မႈမ်ားျခင္းက အိပ္မေပ်ာ္ေစတဲ့ အဓိကအေၾကာင္းအရင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေႏွာက္အပါအဝင္ ခႏၶာကိုယ္မွာရွိတဲ့အစိတ္အပိုင္းတိုင္း ပံုမွန္ထက္ပိုၿပီးလႈပ္ရွားေနေသာေၾကာင့္ အိပ္မေပ်ာ္ဘဲႏိုးေနပါတယ္။ သိြဳင္းရြိဳက္နည္းတဲ့ေရာဂါမွာေတာ့ ေလးလံထုိင္းမႈိင္းၿပီး အလြန္အကၽြံအိပ္ေနတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုအိပ္ခ်ိန္ပံုမမွန္ရင္ စစ္ေ္ဆးၾကည့္ရပါမယ္။

8. ဦးေႏွာက္ျပႆနာမ်ား

        ႀကီးထြားမႈေဟာ္မုန္းေတြက ဦးေႏွာက္ကိုအားေပးပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေဟာ္မုန္းနည္းရင္ မွတ္ဉာဏ္ဆံုး႐ႈံးျခင္းနဲ႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာျပႆနာေတြျဖစ္ေစပါတယ္။ သိြဳင္းရြိ္ဳက္ေဟာ္မုန္းနည္းျခင္းေၾကာင့္ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို မွတ္မိဖို႔ခက္ခဲၿပီး စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေႏွးေကြးေလးလံျခင္းေတြျဖစ္ေစပါတယ္။

9. အ႐ိုးအားနည္းျခင္း

        အ႐ိုးေတြသန္မာေစဖုိ႔အတြက္ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ဗီတာမင္ D ကေန Calcitriol ဆုိတဲ့ေဟာ္မုန္းအျဖစ္ေျပာင္းလိုက္ပါတယ္။ Parathyroid ေဟာ္မုန္းက ေသြးထဲမွာရွိတဲ့ ကယ္္လ္ဆီယမ္ကိုထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး အ႐ိုးက်န္းမာေရးအတြက္အေရးပါ,ပါတယ္။

Dr. Mya Myo Myo Swe

www.drmyanmar.com