/
news/တြဲဖက္မေသာက္သံုး-သင့္ေသာအစား-အေသာက္ႏွင့္ေဆး၀ါးမ်ား/antimycobacterials-tb-ေရာဂါကုေဆး

Antimycobacterials (TB ေရာဂါကုေဆး)

Category
တြဲဖက္မေသာက္သံုး သင့္ေသာအစား အေသာက္ႏွင့္ေဆး၀ါးမ်ား

        ဥပမာ   1.       Ethambutol

                   2.       Isoniazid

                   3.       Rifampin

                   4.       Rifampin + Isoniazid

                   5.       Rifampin + Isoniazid + Pyrazinamide

        ဒီေဆးေတြက Mycobacteria (တုတ္တံပံုရွိေသာ ဘက္တီးရီးယား) ေတြေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါပုိး (ဥပမာ - TB ၊ အနာႀကီးေရာဂါ) တုိ႔ကို သုတ္သင္ရွင္းလင္း ေပးပါတယ္။

ဓာတ္ျပဳ ျခင္း

(1) အစားအေသာက္

        ဥပမာျပထားတဲ့ထဲက Ethambutol ေဆးတစ္မ်ဳိးကုိ အစာရွိရွိ၊ မရွိရွိေသာက္သံုးႏုိင္ပါတယ္။ က်န္တဲ့ေဆးေတြကိုေတာ့ အစာမစားမီ ၁ နာရီႀကိဳၿပီး (သုိ႔) စားၿပီး ၂ နာရီအၾကာမွ ေရ ၁ ဖန္ခြက္ အျပည့္ျဖင့္ ေသာက္သံုးရပါမယ္။

        Isoniazid ပါ၀င္တဲ့ေဆးေတြကို ေသာက္မယ္ဆုိရင္ Tyramine ဓာတ္နဲ႔ Histamine ဓာတ္ေတြ မ်ားတဲ့အစားအေသာက္ေတြစားတာကုိ ေရွာင္ၾကဥ္ဖုိ႔လုိပါတယ္။ Tyramine ပမာဏ အလြန္အမင္း မ်ားသြားရင္ ေသြးေပါင္႐ုတ္တရက္တက္လာၿပီး အသက္အႏၲရာယ္ စုိးရိမ္ရႏုိင္ပါ တယ္။Histamine ပမာဏေတြ အရမ္းမ်ားလာရင္ေတာ့ ေခါင္းကုိက္ျခင္း၊ ေခၽြးထြက္မ်ားျခင္း၊ ရင္တုန္ျခင္း၊ မ်က္ႏွာနီျမန္းျခင္း၊ ေသြးေပါင္က်ျခင္း စတာေတြနဲ႔ ႀကံဳေတြ႕ရႏုိင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆရာ၀န္ၫႊန္ၾကားခ်က္အတုိင္း ဂ႐ုတစုိက္ လုိက္နာေသာက္သံုး သင့္ပါတယ္။

         Tyramine ပါ၀င္ေသာအစားအေသာက္မ်ား

        အစားအေသာက္ေတြ ပုပ္သုိးေနရင္၊ ေရခဲေသတၱာထဲ ထည့္သိမ္းရမယ့္ ပစၥည္းမ်ိဳးေတြကို မထည့္ထားမိရင္၊ သက္တမ္း လြန္ေနရင္၊ ဆားစိမ္ထားရင္၊ အခ်ဥ္ေဖာက္ထားရင္၊ မီးခုိးက်ပ္တုိက္လုပ္ထားရင္ Tyramine ဓာတ္ ပါ၀င္ႏုိင္ပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔

-      ခ်ိစ္မ်ား၊ အထူးသျဖင့္ အနံ႔အရသာျပင္းေသာ၊ သက္တမ္းလြန္ေနေသာ ခ်ိစ္မ်ား၊ ဒိန္ခ်ဥ္၊ ဟင္းခ်က္ရာတြင္သံုးေသာ ဒိန္ခ်ဥ္

-      ၾကက္အသည္း၊ အမဲအသည္း၊ ၀က္အူေခ်ာင္း၊ ၾကက္အူေခ်ာင္း၊ ငါးဥဆားနယ္၊ အေျခာက္ခံထားေသာ (သို႔) ဆားစိမ္ထားေသာ ငါးသေလာက္၊ ငါးပါးနီ၊ အသားမွထြက္ေသာ အဆီအႏွစ္မ်ား ( အမဲဆီ၊ ၀က္ဆီ)၊ ထုေထာင္းထားေသာ အသားမ်ား

-      ေထာပတ္သီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ သဖန္းသီး စည္သြပ္ဘူး၊ အေျခာက္ခံထား ေသာအသီးအႏွံမ်ား၊ အမွည့္လြန္ အသီးမ်ား၊ ရက္စ္ဘယ္ရီသီး (Raspberries)၊ ပဲပိစပ္၊ ပဲပိစပ္ဆီ၊ ဘီယာတြင္ပါ၀င္ေသာ တေစး။

-      ပဲေတာင့္ပင္

-      အလြန္အမင္းမ်ားျပားေသာ ေခ်ာ့ကလက္ပမာဏ

        Histamine ပါ၀င္ေသာ အစားအေသာက္မ်ား

-   တူနာငါးႏွင့္ အျခားအပူပုိင္းေဒသထြက္ငါးမ်ား

(2) ကဖင္းဓာတ္

        ကဖင္းဓာတ္ပါ၀င္တဲ့ အစားအေသာက္(ဥပမာ-ေကာ္ဖီ၊လက္ဖက္ရည္၊ အခ်ိဳ႕အားျဖည့္ အခ်ိဳရည္၊ ေခ်ာ့ကလက္) ေတြမွာ Tyramine ပါ၀င္ပါတယ္။  ဒါေၾကာင့္ Isoniazid ကို ေသာက္ေနစဥ္ကာလအတြင္း ကဖင္းဓာတ္ကို ေရွာင္သင့္သလား၊ ေလွ်ာ့ေသာက္သင့္သလားဆုိတာ ဆရာ၀န္နဲ႔တုိင္ပင္ ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

(3) အရက္

        အယ္(လ)ကုိေဟာပါ၀င္တဲ့ အေဖ်ာ္ယမကာ ( ဥပမာ-စည္ဘီယာ၊ ၀ုိင္အျပင္းစား (Sherry)၊ အနီေရာင္၀ုိင္ ) ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ Tyramine ပါေနလို႔ Isoniazid ေသာက္ေနစဥ္ အတြင္း လံုး၀ေရွာင္ၾကဥ္ထားရပါမယ္။  ဒါ့အျပင္ အယ္(လ)ကုိေဟာမပါ၀င္တဲ့ (သုိ႔) အယ္(လ္)ကုိေဟာေလွ်ာ့ထားတဲ့ ဘီယာေတြမွာလည္း Tyramine ဓာတ္ပါ၀င္ေနတဲ့အတြက္ ေရွာင္ၾကဥ္ဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။

        Isoniazid ေသာက္သံုးေနစဥ္ကာလအတြင္း အရက္ကုိမေရွာင္ဘဲ ေန႔စဥ္ေသာက္သံုး သြားပါက ေဆးေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ အသည္းေရာင္ေရာဂါ ျဖစ္ႏုိင္ေျခပိုမ်ားသြားႏုိင္ပါတယ္။

တြဲဖက္မသံုးစြဲသင့္သည္မ်ား