/
news/တြဲဖက္မေသာက္သံုး-သင့္ေသာအစား-အေသာက္ႏွင့္ေဆး၀ါးမ်ား/antidepressants-စိတ္က်ေရာဂါကုေဆး

Antidepressants (စိတ္က်ေရာဂါကုေဆး)

Category
တြဲဖက္မေသာက္သံုး သင့္ေသာအစား အေသာက္ႏွင့္ေဆး၀ါးမ်ား

I. Monoamine Oxidas Inhibitors ( MAOIs စိတ္က်ေရာဂါကုေဆး)

        ဥပမာ   1.       Phenelzine

                   2.       Tranylcypromine

        MAOIs ေဆးေတြကို တျခားစိတ္က်ေရာဂါကုေဆးေတြ မတိုးေတာ့တဲ့ စိတ္က်ေ၀ဒနာသည္ေတြမွာ အသံုးျပဳပါတယ္။

        စိတ္ေရာဂါကုေဆးေတြကို ဆရာ၀န္ၫႊန္ၾကားတဲ့အတုိင္း အတိအက်ေသာက္သံုးဖုိ႔ လုိၿပီး ေရရွည္စြဲ ေသာက္ဖို႔လည္းလုိအပ္ပါတယ္။ ျဖတ္ေတာ့မယ္ဆုိရင္လည္း ေဆးပမာဏကို ျဖည္းျဖည္းခ်င္းေလွ်ာ့ၿပီး မွ်င္းျဖတ္သြားရပါမယ္။ ဒီေဆးေတြရဲ႕ ေဘးထြက္ဆုိးက်ဳိးေတြက စဥ္းစားဆံုးျဖတ္ႏုိင္စြမ္း ေလွ်ာ့က်ျခင္း၊ အိပ္ငိုက္ျခင္း၊ အာ႐ုံမစူးစုိက္ႏုိင္ျခင္း၊ အလုပ္ခြင္အတြင္း လုပ္ေဆာင္ႏုိင္စြမ္းက်ဆင္းလာျခင္း စတာေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကုသမႈ ခံယူေနစဥ္အတြင္း အႏၲရာယ္ရွိတဲ့စက္ယႏၲရားေတြကို သတိထားၿပီး ကုိင္တြယ္အသံုးျပဳရပါမယ္။

ဓာတ္ျပဳ ျခင္း

(1) အစားအေသာက္

        MAOIs ေဆးေတြအသံုးျပဳေနစဥ္အတြင္း Tyramine ပါ၀င္မႈမ်ားတဲ့ အစားအေသာက္ေတြ အလြန္အကၽြံစားသံုးျခင္းကို ေရွာင္ၾကဥ္ရပါမယ္။ Tyramine ပမာဏ အလြန္ျမင့္မားလာရင္ ေသြးေပါင္ ႐ုတ္တရက္တက္လာၿပီး အသက္အႏၲရာယ္စုိးရိမ္ရႏိုင္ပါတယ္။

        Tyramine ပါ၀င္ေသာအစားအေသာက္မ်ား

        အစားအေသာက္ေတြ ပုပ္သုိးေနရင္၊ ေရခဲေသတၱာထဲ ထည့္သိမ္းရမယ့္ ပစၥည္းမ်ိဳးေတြကို မထည့္ထားမိရင္၊ သက္တမ္း လြန္ေနရင္၊ ဆားစိမ္ထားရင္၊ အခ်ဥ္ေဖာက္ထားရင္၊ မီးခုိးက်ပ္တုိက္လုပ္ထားရင္ Tyramine ဓာတ္ ပါ၀င္ႏုိင္ပါတယ္။ ဥပမာအေနနဲ႔

-      ခ်ိစ္မ်ား၊ အထူးသျဖင့္ အနံ႔အရသာျပင္းေသာ၊ သက္တမ္းလြန္ေနေသာ ခ်ိစ္မ်ား၊ ဒိန္ခ်ဥ္၊ ဟင္းခ်က္ရာတြင္သံုးေသာ ဒိန္ခ်ဥ္

-      ၾကက္အသည္း၊ အမဲအသည္း၊ ၀က္အူေခ်ာင္း၊ ၾကက္အူေခ်ာင္း၊ ငါးဥဆားနယ္၊ အေျခာက္ခံထားေသာ (သို႔) ဆားစိမ္ထားေသာ ငါးသေလာက္၊ ငါးပါးနီ၊ အသားမွထြက္ေသာ အဆီအႏွစ္မ်ား ( အမဲဆီ၊ ၀က္ဆီ)၊ ထုေထာင္းထားေသာ အသားမ်ား

-      ေထာပတ္သီး၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ သဖန္းသီး စည္သြပ္ဘူး၊ အေျခာက္ခံထား ေသာအသီးအႏွံမ်ား၊ အမွည့္လြန္ အသီးမ်ား၊ ရက္စ္ဘယ္ရီသီး (Raspberries)၊ ပဲပိစပ္၊ ပဲပိစပ္ဆီ၊ ဘီယာတြင္ပါ၀င္ေသာ တေစး။

-      ပဲေတာင့္ပင္

-      အလြန္အမင္းမ်ားျပားေသာ ေခ်ာ့ကလက္ပမာဏ

(2) ကဖင္းဓာတ္

        ကဖင္းဓာတ္ပါ၀င္တဲ့ အစားအေသာက္(ဥပမာ-ေကာ္ဖီ၊လက္ဖက္ရည္၊ အခ်ိဳ႕အားျဖည့္ အခ်ိဳရည္၊ ေခ်ာ့ကလက္) ေတြမွာ Tyramine ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ MAOIs ေဆးေတြ ေသာက္သံုးေနစဥ္ ကာလအတြင္း ကဖင္းဓာတ္ကို ေရွာင္သင့္သလား၊ ေလွ်ာ့ေသာက္သင့္သလားဆုိတာ ဆရာ၀န္နဲ႔ေသခ်ာ တုိင္ပင္ ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္။

(3) အရက္

        အယ္(လ)ကုိေဟာပါ၀င္တဲ့ အေဖ်ာ္ယမကာ( ဥပမာ-စည္ဘီယာ၊ ၀ုိင္အျပင္းစား (Sherry)၊ အနီေရာင္၀ုိင္ ) ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ Tyramine ပါေနလို႔ MAOIs ေဆးေတြ ေသာက္ေနစဥ္အတြင္း လံုး၀ေရွာင္ၾကဥ္ထားရပါမယ္။ ဒါ့အျပင္ အယ္(လ)ကုိေဟာမပါ၀င္တဲ့ (သုိ႔) အယ္(လ)ကုိေဟာေလွ်ာ့ထားတဲ့ ဘီယာေတြမွာလည္း Tyramine ဓာတ္ပါ၀င္ေနတဲ့အ တြက္ ေရွာင္ၾကဥ္ဖုိ႔ လုိအပ္ပါတယ္။

 

II. Antidepressants (စိတ္က်ေရာဂါကုေဆး)

         ဥပမာ  1.       Citalopram

                   2.       Escitalopram

                   3.       Fluoxetine

                   4.       Paroxetine

                   5.       Sertraline

         Antidepressants ေဆးေတြက စိတ္ေပ်ာ္ရႊင္ေစတဲ့ Serotonin ေဟာ္မုန္းထုတ္လုပ္မႈကုိ ျမင့္တက္ေစျခင္းျဖင့္ စိတ္ပိုင္းဆုိင္ရာတည္ၿငိမ္မႈရေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးပါတယ္။

         ဒီေဆးေတြကို စိတ္က်ျခင္း၊ စိုးရိမ္ေၾကာင့္ၾကျခင္း၊ ပတ္၀န္းက်င္ကိုေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း အစရွိတဲ့ စိတ္ေရာဂါေ၀ဒနာေတြ သက္သာေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ကုသတဲ့ေနရာမွာ အသံုးျပဳပါတယ္။

         စိတ္ေရာဂါ ကုေဆးေတြကို ဆရာ၀န္ၫႊန္ၾကားတဲ့အတုိင္း အတိအက်ေသာက္သံုးဖုိ႔ လုိၿပီး ေရရွည္စြဲေသာက္ဖို႔လည္း လုိအပ္ပါတယ္။ ျဖတ္ေတာ့မယ္ဆုိရင္လည္း ေဆးပမာဏကို ျဖည္းျဖည္းခ်င္းေလွ်ာ့ၿပီး မွ်င္းျဖတ္သြားရပါမယ္။ ဒီေဆးေတြရဲ႕ ေဘးထြက္ဆုိးက်ဳိးေတြက စဥ္းစား ဆံုးျဖတ္ႏုိင္စြမ္း ေလွ်ာ့က် ျခင္း၊ အိပ္ငိုက္ျခင္း၊ အာ႐ုံမစူးစုိက္ႏုိင္ျခင္း၊ အလုပ္ခြင္အတြင္း လုပ္ေဆာင္ႏုိင္ စြမ္းက်ဆင္း လာျခင္း စတာေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ကုသမႈ ခံယူေနစဥ္အတြင္း အႏၲရာယ္ရွိတဲ့ စက္ယႏၲရားေတြကို သတိထားၿပီး ကုိင္တြယ္ အသံုးျပဳရပါမယ္။

  ဓာတ္ျပဳ ျခင္း

 (1) အစားအေသာက္

         ဒီေဆးေတြကို အစာရွိသည္ျဖစ္ေစ၊ မရွိသည္ျဖစ္ေစ ေသာက္သံုးႏုိင္ပါတယ္။ Paroxetine ေဆးကုိ အမႈန္ျဖစ္ေအာင္ႀကိတ္ေျချခင္း၊ အပိုင္းေလးမ်ားျဖစ္ေအာင္ စိတ္ျခင္း၊ ၀ါးစားျခင္းမျပဳရပါဘူး။

 (2) အရက္

         အရက္ကုိ ေရွာင္ၾကဥ္ထားရပါမယ္။ မေရွာင္ရင္ ေဆးေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ေဘးထြက္ဆုိးက်ဳိးေတြ ပုိျပင္းထန္လာႏုိင္လို႔ပါပဲ။

 

 

 

တြဲဖက္မသံုးစြဲသင့္သည္မ်ား