/
news/က်န္းမာေရး-z/ပါးစပ္အပူေလာင္ေနသကဲ့သို႔-ခံစားရေသာ-ေရာဂါစု-burning-mouth-syndrome

ပါးစပ္အပူေလာင္ေနသကဲ့သို႔ ခံစားရေသာ ေရာဂါစု (Burning Mouth Syndrome)

Category
က်န္းမာေရး (A-Z)

          Burning Mouth Syndrome ဆိုတာ နာတာရွည္ (သို႔) မၾကာခဏ ပါးစပ္ထဲမွာ အပူေလာင္ေနသလို ခံစားရတဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ လွ်ာ၊ သြားဖံုး၊ ႏႈတ္ခမ္း၊ ပါးေစာင္၊ အာေခါင္နဲ႔ ခံတြင္းတစ္ခုလံုးမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး တစ္ခါတစ္ရံမွာေတာ့ ပါးစပ္ထဲမွာ ေရေႏြးပူေလာင္ေနသကဲ့သို႔ ျပင္းထန္ဆိုးရြားေလ့ ရွိပါတယ္။

          ပါးစပ္အပူေလာင္တဲ့ေရာဂါဟာ ႐ုတ္တရက္ ဒါမွမဟုတ္ တျဖည္းျဖည္း ျဖစ္ေပၚလာတတ္ပါတယ္။

>>    ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

•        ေရေႏြးပူေလာင္သကဲ့သို႔ ခံစားမႈမ်ိဳးကို အမ်ားအားျဖင့္ လွ်ာေပၚ၌ ခံစားရျခင္း။ ထို႔ျပင္ ႏႈတ္ခမ္း၊ သြားဖံု၊ အာေခါင္၊ လည္ေခ်ာင္း (သို႔) ပါးစပ္တစ္ခုလံုး၌လည္း ခံစားရျခင္း

•        ခံတြင္းေျခာက္၍ အလြန္အမင္း ေရငတ္ျခင္း

•        အရသာခံအာ႐ံု ေျပာင္းလဲျခင္း (ဥပမာ - ခါးသက္ျခင္း၊ သတၱဳဓာတ္အရသာ ရျခင္း)

•        အရသာ မခံစားႏုိင္ျခင္း

 

          ပါးစပ္အပူေလာင္တဲ့ေရာဂါဟာ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ျဖစ္ပြားတတ္ပါတယ္။

•        ေန႔စဥ္ေန႔တိုင္းျဖစ္၍ အိပ္ရာထတဲ့အခ်ိန္မွာ သိပ္မသိသာဘဲ ၾကာလာတာနဲ႔အမွ် ပိုဆိုးလာျခင္း

•        အိပ္ရာႏိုးႏိုးခ်င္းမွာပင္ ေ၀ဒနာ စတင္ခံစားရ၍ တစ္ေနကုန္ျဖစ္ေနျခင္း

•        အပူေလာင္တဲ့ေ၀ဒနာဟာ ေပၚလုိက္ ေပ်ာက္လိုက္ျဖစ္ျခင္း

 

          ဘယ္လိုပံုစံနဲ႔ျဖစ္ျဖစ္ ပါးစပ္အပူေလာင္တဲ့ ေရာဂါစုဟာ လေပါင္းမ်ားစြာကေန ႏွစ္နဲ႔ခ်ီၿပီး ၾကာျမင့္တတ္ပါတယ္။ ရွားရွားပါးပါး ျဖစ္ရပ္ေတြမွာဆိုရင္ေတာ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြဟာ အလိုအေလ်ာက္ သက္သာသြားျခင္း (သို႔) မၾကာခဏ မျဖစ္ေပၚျခင္းမ်ိဳးေတြ ေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။ အခ်ိဳ႕ေသာ ခံစားမႈေတြကေတာ့ စားေသာက္ေနတဲ့အခ်ိန္မွာ သက္သာေနတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုေ၀ဒနာ ခံစားေနရေပမယ့္ လွ်ာနဲ႔ ပါးစပ္ထဲမွာေတာ့ ဘာမွသိသာတဲ့ေျပာင္းလဲမႈမ်ိဳးကို မေတြ႕ရပါဘူး။

 

>>    ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားေရာက္ျပသသင့္သလဲ?

          လွ်ာ၊ ႏႈတ္ခမ္း၊ သြားဖံုးအျပင္ ခံတြင္းထဲမွာ မသက္မသာတဲ့ခံစားမႈမ်ိဳး ခံစားလာရၿပီဆိုပါက ဆရာ၀န္နဲ႔ သြားျပသင့္ပါတယ္။ ဆရာ၀န္မွ ျဖစ္ႏုိင္ေျခရွိတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို ရွာေဖြေပး၍ လိုအပ္တဲ့ကုသမႈေတြ ခံယူႏုိင္ေအာင္လည္း စီစဥ္ေပးပါလိမ့္မယ္။

 

>>    ျဖစ္ပြားရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

          ကနဦးနဲ႔ တစ္ဆင့္ခံ အေၾကာင္းအရင္းဆိုၿပီး ႏွစ္မ်ိဳးခြဲျခားႏုိင္ပါတယ္။

 

♦       ကနဦးအေၾကာင္းအရင္း

          ဘာမူမမွန္မႈမွ ရွာေဖြမေတြ႕ရွိဘဲ ေ၀ဒနာခံစားေနရပါက ကနဦး ပါးစပ္အပူေလာင္ေရာဂါလို႔ အမည္တပ္ၾကပါတယ္။ သုေတသနျပဳလုပ္ခ်က္ေတြအရ အရသာခံအာ႐ံုနဲ႔ သိမႈဆုိင္ရာအာ႐ံုေၾကာေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ျပႆနာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားရတယ္လို႔ ယူဆေလ့ရွိၾကပါတယ္။

 

♦       တစ္ဆင့္ခံ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

          အျခားေရာဂါ အေျခအေနတစ္ခုခုေၾကာင့္ ခံစားရတဲ့ ပါးစပ္အပူေလာင္ေရာဂါကိုေတာ့ တစ္ဆင့္ခံေရာဂါလို႔ အမည္တပ္ၾကပါတယ္။ ၎တို႔မွာ -

•        ခံတြင္းေျခာက္ျခင္း - ေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ ႏွလံုးေရာဂါ၊ တံေတြးဂလင္းျပႆနာမ်ား (သို႔) ကင္ဆာေရာဂါကုထံုးရဲ႕ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

•        အျခားခံတြင္းဆိုင္ရာ အေျခအေနမ်ား - မႈိေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ပါးစပ္အနာမ်ား၊ လွ်ာေရာင္ျခင္း၊ ေျမပံုကဲ့သို႔ ျဖစ္ေနေသာ လွ်ာ။

•        အာဟာရ ခ်ိဳ႕တဲ့မႈမ်ား - သံဓာတ္၊ ဇင့္ (သြပ္ဓာတ္)၊ ေဖာလိတ္၊ ဗီတာမင္B1 ၊ ဗီတာမင္ B2၊ ဗီတာမင္ဘီ 6 နဲ႔ ဗီတာမင္ 12။

•        သြားစိုက္ျခင္း - သြားစိုက္တဲ့အခါမွာ အဆင္မေျပျခင္းေၾကာင့္ သြားဖံုးၾကြက္သားနဲ႔ တစ္သွ်ဴးေတြကို ဖိမိျခင္း (သို႔) ျပဳလုပ္ထားတဲ့ပစၥည္းေတြက ခံတြင္းတစ္သွ်ဴးေတြကို ဒဏ္ရာရေစျခင္း။

•        ဓာတ္မတည့္ျခင္း - အစားအေသာက္မ်ား၊ ဆိုးေဆးမ်ား၊ ဟင္းခတ္အေမႊးအႀကိဳင္မ်ား၊ သြားျပဳျပင္ရာတြင္ အသံုးျပဳေသာပစၥည္းမ်ား။

•        အစာအိမ္အတြင္းမွ အက္စစ္မ်ား အထက္သို႔ ဆန္တက္ျခင္း။

•        အခ်ိဳ႕ေသာေဆး၀ါးမ်ား (ဥပမာ - ေသြးတိုးက်ေဆးမ်ား)။

•        ခံတြင္းဆိုင္ရာ အက်င့္မ်ား - လွ်ာလိပ္ျခင္း၊ လွ်ာဖ်ားကိုက္ျခင္း၊ သြားႀကိတ္ျခင္း။

•        ဆီးခ်ိဳေရာဂါ (သို႔) သိုင္း႐ြိဳက္ေဟာ္မုန္းနည္းေရာဂါ

•        ခံတြင္းကို အလြန္အကၽြံ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရေစျခင္း - မၾကာခဏ သြားကိုက္ျခင္း၊ မေကာင္းတဲ့ သြားတိုက္ေဆးမ်ား အသံုးျပဳျခင္း၊ ခံတြင္းေဆးရည္ အလြန္အမင္းသံုးျခင္း၊ အက္ဆစ္ပါ၀င္တဲ့ အရည္ေတြ အမ်ားအျပား ေသာက္သံုးျခင္း။

•        စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ခံစားမႈမ်ား - စိတ္ပူပန္ျခင္း၊ စိတ္က်ေရာဂါ၊ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း။

 

>>    ျဖစ္ႏုိင္ေျခ ျမင့္တက္ေစေသာအခ်က္မ်ား

          ပါးစပ္အပူေလာင္တဲ့ေရာဂါဟာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့ ေရာဂါတစ္ခု မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေအာက္ပါအခ်က္မ်ားနဲ႔ ကိုက္ညီပါက ပိုမိုျဖစ္ႏိုင္ေျခ မ်ားပါတယ္။

•        အမ်ိဳးသမီးျဖစ္ျခင္း

•        ေသြးဆံုးၿပီးျခင္း

•        အသက္ 50 အထက္ျဖစ္ျခင္း

 

          ပါးစပ္အပူေလာင္ေနသကဲ့သို႔ ခံစားရတဲ့ ေရာဂါစုဟာ အမ်ားအားျဖင့္ ဆက္တိုက္ျဖစ္ပြားေလ့ရွိၿပီး ဘာအရာေၾကာင့္ ပိုဆိုးေစႏုိင္တယ္ဆိုတာေတာ့ ေသခ်ာမသိပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ အခ်ိဳ႕ေသာအခ်က္ေတြကေတာ့ ပါးစပ္အပူေလာင္ေ၀ဒနာကို ပိုဆိုးေစတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

•        ဖ်ားနာျခင္း

•        သြားနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ျပဳျပင္မႈတစ္ခုခု ျပဳလုပ္ဖူးျခင္း

•        သြားတု တပ္ထားျခင္း

•        အစားအေသာက္မ်ားနဲ႔ ဓာတ္မတည့္ျခင္း

•        ေဆး၀ါးမ်ား

•        စိတ္ဒဏ္ရာ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ရဖူးျခင္း

•        စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း

•        စိတ္ပူပန္ျခင္း

•        စိတ္က်ေ၀ဒနာ ခံစားေနရျခင္း

 

>>    ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးမ်ား

          အဓိကဆိုးက်ိဳးကေတာ့ ေနလို႔မေကာင္းတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ -

•        ေကာင္းစြာ အိပ္မေပ်ာ္ျခင္း

•        အစာစားရ ခက္ခဲျခင္း

•        စိတ္က်ေ၀ဒနာ ခံစားရျခင္း

•        စိတ္ပူပန္မႈမ်ားျခင္းတို႔ကို ခံစားရေစႏုိင္ပါတယ္။

          ပါးစပ္အပူေလာင္တဲ့ေရာဂါလို႔ အမည္မတပ္ႏိုင္ခင္မွာ ဆရာ၀န္မွ အျခားေရာဂါမ်ား မဟုတ္ေၾကာင္း ေသခ်ာသိဖို႔ လိုပါတယ္။ ထို႔ျပင္ ပါးစပ္အပူေလာင္ေရာဂါလို႔ ေျပာႏုိင္ဖို႔ စစ္ေဆးမႈတစ္ခုတည္း ျပဳလုပ္႐ံုနဲ႔ မလံုေလာက္ပါဘူး။ ေရာဂါရာဇ၀င္၊ ေသာက္ေနတဲ့ေဆး၀ါးမ်ား၊ ခံတြင္းဆုိင္ရာ အေလ့အက်င့္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ေမးျမန္းတာေတြ ျပဳလုပ္ဖို႔ လိုတဲ့အျပင္ ေရာဂါလကၡဏာေတြကို ရွာေဖြဖို႔လည္း လိုအပ္ပါတယ္။ အျခားျပဳလုပ္ေလ့ရွိတဲ့ စစ္ေဆးမႈေတြကေတာ့ -

•        ေသြးစစ္ေဆးျခင္း - ေသြးဆဲလ္အေရအတြက္၊ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ပမာဏ၊ သိုင္း႐ြိဳက္ဂလင္း စစ္ေဆးမႈမ်ား၊ အာဟာရဆုိင္ရာ စစ္ေဆးမႈမ်ား၊ ကိုယ္ခံအားစနစ္ စစ္ေဆးမႈမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ သဲလြန္စအခ်ိဳ႕ ရႏုိင္ပါတယ္။

•        အသားစယူ၍ စစ္ေဆးျခင္း - မႈိေရာဂါ၊ ဘက္တီးရီးယား (သို႔) ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ဟုတ္၊ မဟုတ္ကို ခြဲျခားေပးႏုိင္ပါတယ္။

•        ဓာတ္မတည့္ျခင္းကို စမ္းသပ္စစ္ေဆးမႈမ်ား

•        တံေတြးပမာဏ တုိင္းတာျခင္း

•        အက္ဆစ္ဆန္တက္ျခင္း ရွိ/မရွိ စစ္ေဆးျခင္း

•        ပံုရိပ္ေဖာ္စစ္ေဆးမႈမ်ား

•        လက္ရွိေသာက္သံုးေနတဲ့ ေဆး၀ါးမ်ားကို ခဏရပ္ၾကည့္ေစျခင္း - ဆရာ၀န္နဲ႔ မတုိင္ပင္ဘဲ မိမိသေဘာနဲ႔မိမိ ေဆးမ်ားေသာက္သံုးျခင္းကိုေတာ့ မရပ္ပစ္လိုက္သင့္ပါဘူး။

•        စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေမးခြန္းမ်ား - စိတ္က်ေရာဂါ၊ စိတ္ဖိစီးမႈ၊ စိတ္ပူပန္မႈမ်ား ရွိ/မရွိကို သိရွိေစရန္ သက္ဆုိင္ရာေမးခြန္းမ်ားကို ေျဖၾကားရပါတယ္။

 

>>    ကုသမႈ ခံယူျခင္း

          တစ္ဆင့္ခံ ျဖစ္ပြားတဲ့ ပါးစပ္အပူေလာင္ေရာဂါ ဆိုပါက ျဖစ္ပြားရတဲ့ အေၾကာင္းအရင္းကို ကုသဖို႔ လိုပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ သြားျပန္စိုက္ျခင္း၊ ဗီတာမင္ ခ်ိဳ႕တဲ့မႈအတြက္ ျဖည့္စြက္စာမ်ား စားသံုးျခင္းတို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ခံအေၾကာင္းအရင္းကို ေျဖရွင္းလိုက္ႏိုင္တာနဲ႔ ေ၀ဒနာကလည္း ခ်က္ခ်င္းသက္သာသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

          ဒါေပမဲ့ ကနဦးျဖစ္တဲ့ ပါးစပ္အပူေလာင္ေရာဂါကို ကုသဖို႔နည္းလမ္းကေတာ့ အခုထိ ရွာမေတြ႕ေသးပါဘူး။ အေကာင္းဆံုးကုသမႈကေတာ့ ခံစားေနရတဲ့ေ၀ဒနာေတြကို သက္သာေစဖို႔ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေအာက္ပါနည္းလမး္မ်ားကို တစ္ခုတည္း (သို႔) ေပါင္းစပ္ၿပီးေတာ့ အသံုးျပဳႏုိင္ပါတယ္။

•        တံေတြး အစားထိုးပစၥည္းမ်ား

•        ထံုေဆးပါတဲ့ ခံတြင္းေဆးအရည္မ်ား

•        င႐ုတ္သီးက ျပဳလုပ္ထားတဲ့ အနာသက္သာေဆးတစ္မ်ိဳး (Capsaicin)

•        အတက္ေရာဂါ ကုသေဆး (Clonazepam)

•        အခ်ိဳ႕ေသာ စိတ္က်ေရာဂါကုသေဆးမ်ား

•        အာ႐ံုေၾကာဆုိင္ရာ နာက်င္ျခင္းမ်ားကို သက္သာေစမယ့္နည္းလမ္းမ်ား

•        စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်မႈကုထံုး

 

>>    လူေနမႈပံုစံနဲ႔ အိမ္တြင္းကုထံုးမ်ား

          ေဆး၀ါးေတြရဲ႕ အကူအညီအျပင္ ကိုယ္တိုင္ျပဳလုပ္ႏုိင္တဲ့ ေအာက္ပါအခ်က္ေတြကလည္း ေရာဂါလကၡဏာေတြကို သက္သာေစႏုိင္ပါတယ္။

•        ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ေပးျခင္းျဖင့္ ခံတြင္းေျခာက္တဲ့ ခံစားခ်က္ကို သက္သာေစႏုိင္ပါတယ္။ (သို႔) ေရခဲ ငံုေပးႏုိင္ပါတယ္။

•        အက္ဆစ္ပါတဲ့ အစားအစာနဲ႔ အရည္ေတြျဖစ္တဲ့ ခရမ္းခ်ဥ္သီး၊ လိေမၼာ္ရည္၊ ကာဗြန္ပါတဲ့ေဖ်ာ္ရည္နဲ႔ ေကာ္ဖီေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

•        အရက္နဲ႔ အရက္ပါတဲ့ အရည္ေတြဟာ ပါးစပ္ရဲ႕နံရံေတြကို ထိခိုက္ဒဏ္ရာရေစတာေၾကာင့္ ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ပါတယ္။

•        ေဆးလိပ္နဲ႔ ေဆးရြက္ႀကီးကို မသံုးစြဲပါႏွင့္။

•        စပ္၍ပူေသာ အစားအစာမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

•        ပူစီနံ (သို႔) သစ္ဂ်ပိုးေခါက္ပါတဲ့ အစားအစာမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

•        သြားတိုက္ေဆးကို ေရြးခ်ယ္တဲ့အခါမွာ အနံ႔အရသာ မပါတာ၊ ပူစီနံ (သို႔) သစ္ဂ်ပိုးေခါက္ မပါတာ၊ ထိခိုက္လြယ္တဲ့ သြားအတြက္ အထူးထုတ္လုပ္ထားတာမ်ိဳးကို အသံုးျပဳသင့္ပါတယ္။

 

>>    ေနထိုင္မႈပံုစံ ေျပာင္းလဲျခင္း

          ပါးစပ္ အပူေလာင္သကဲ့သို႔ ခံစားရတဲ့ေရာဂါစုဟာ စိတ္ညစ္ညဴးဖြယ္ ေကာင္းလြန္းတာေၾကာင့္ စိတ္သက္သာရာရေစမယ့္ နည္းလမ္းေတြကို မက်င့္သံုးပါက ေရရွည္မွာ ဘ၀ရဲ႕ေနထိုင္မႈကိုပါ ထိခိုက္လာႏုိင္ပါတယ္။

•        ေယာဂက်င့္စဥ္ကဲ့သို႔ စိတ္အပန္းေျဖေစမယ့္ ေလက်င့္ခန္းမ်ိဳးကို ျပဳလုပ္ျခင္း

•        စိတ္ပင္ပန္းလာတဲ့အခါမွာ မိမိ၀ါသနာပါရာ စိတ္ၾကည္ႏူးဖြယ္ အလုပ္မ်ားကို ျပဳလုပ္ျခင္း

•        မိသားစု၊ မိတ္ေဆြေတြနဲ႔ အၿမဲမျပတ္ ထိေတြ႕ဆက္ဆံျခင္း

•        နာတာရွည္ေ၀ဒနာရွင္မ်ားအဖြဲ႕ထဲသို႔ ၀င္ေရာက္ျခင္း

 

>>    ကာကြယ္ျခင္း

          ပါးစပ္အပူေလာင္ေရာဂါကို တိတိက်က် ကာကြယ္ႏုိင္မယ့္နည္းလမ္း မရွိေပမယ့္ ေဆးလိပ္၊ အက္ဆစ္ပါေသာ အစားအစာမ်ား၊ အစပ္မ်ား၊ ကာဗြန္ပါတဲ့ ေဖ်ာ္ရည္မ်ား၊ စိတ္ဖိစီးမႈတို႔ကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းျဖင့္ ေ၀ဒနာမဆိုးရြားေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏုိင္ပါတယ္။

 

Dr. Thinzar Wynn (www.drmyanmar.com)