/
news/က်န္းမာေရး-z/ပါးစပ္တြင္ျဖစ္ေသာ-အပူကန္နာ

ပါးစပ္တြင္ျဖစ္ေသာ အပူကန္နာ

Category
က်န္းမာေရး (A-Z)

          အပူကန္နာဆိုတာ ပါးစပ္ထဲမွာ (သို႔) သြားဖံုးေအာက္ေျခမွာေပါက္ေလ့ရွိတဲ့ သိပ္မနက္တဲ့အနာေသးေသးေလးျဖစ္ပါတယ္။ ေရယုန္ကဲ့သို႔ေသာ ဗုိင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့အနာေတြနဲ႔ မတူတဲ့အခ်က္ကေတာ့ အပူကန္နာေတြက ႏႈတ္ခမ္းအျပင္ဘက္မွာေပါက္ေလ့မရွိသလို ကူးစက္ႏုိင္ျခင္းလည္းမရွိပါဘူး။ ဒီအနာေတြက နာက်င္ေစၿပီး တစ္ခါတစ္ရံမွာ အစာစားျခင္းနဲ႔ စကားေျပာျခင္းကိုခက္ခဲေစပါတယ္။

          အမ်ားအားျဖင့္ေတာ့ တစ္ပတ္၊ ႏွစ္ပတ္ၾကာရင္ ေပ်ာက္သြားေလ့ရွိပါတယ္။ ပံုမွန္မဟုတ္ဘဲ အနာမက်က္တဲ့အနာႀကီးႀကီးမ်ိဳးျဖစ္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဆရာဝန္ (သို႔) သြားဆရာဝန္နဲ႔ သြားျပရပါမယ္။

လကၡဏာမ်ား

        အပူကန္နာအမ်ားစုက အလယ္ေခါင္မွာအျဖဴ (သို႔) အဝါ၊ ေဘးပတ္လည္က နီနီေလးျဖစ္ေနတဲ့ အဝိုင္း (သို႔) ဘဲဥပံုအနာျဖစ္ပါတယ္။ ပါးစပ္ထဲ၊ လွ်ာေပၚ (သို႔) ေအာက္၊ ႏႈတ္ခမ္းအတြင္းဘက္၊ ပါးေစာင္အတြင္း၊ သြားဖံုးေအာက္ေျခေတြမွာ ေပါက္ေလ့ရွိပါတယ္။ အနာမေပါက္ခင္တစ္ရက္ႏွစ္ရက္ေလာက္မွာ ထံုတဲ့ ပူတဲ့ ခံစားခ်က္မ်ိဳး ခံစားရတတ္ပါတယ္။

          သာမာန္အနာ၊ အနာႀကီးႀကီးနဲ႔ ေရယုန္ႏွင့္တူေသာအနာဆိုၿပီး (3) မ်ိဳးရွိပါတယ္။

1. သာမာန္အနာက အျဖစ္အမ်ားဆံုးျဖစ္ပါတယ္။

- အရြယ္အစားေသးငယ္ပါတယ္။

- ေဘးပတ္လည္က နီနီေလးနဲ႔ ဘဲဥပံုစံျဖစ္ပါတယ္။

- တစ္ပတ္၊ ႏွစ္ပတ္ၾကာရင္ အမာရြတ္ျဖစ္ၿပီး အနာက်က္သြားတတ္ပါတယ္။

2. ႀကီးေသာအနာ အျဖစ္နည္းပါတယ္။

- အနာပိုႀကီးၿပီး ပိုနက္ပါတယ္။

- အနာအဝိုင္းပံုစံရွိၿပီး ေဘးႏႈတ္ခမ္းသားရွိေသာ္လည္း အရမ္းႀကီးသြားရင္ေတာ့ ေဘးႏႈတ္ခမ္းသား သတ္သတ္မွတ္မွတ္ မရွိေတာ့ပါဘူး။

- အရမ္းနာပါတယ္။

- အနာက်က္ဖုိ႔ 6 ပတ္ေလာက္ၾကာၿပီး အမာရြတ္ႀကီးႀကီးက်န္ခဲ့ႏုိင္ပါတယ္။

3. ေရယုန္ႏွင့္တူေသာအနာ

- အသက္ႀကီးလာခ်ိန္မွာျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး ပံုမွန္အားျဖင့္ေတာ့ ျဖစ္ခဲပါတယ္။ ေရယုန္နဲ႔တူေပမယ့္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးေၾကာင့္ျဖစ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။

- ပင္အပ္ထိပ္အရြယ္ေလာက္ပဲရွိပါတယ္။

- အနာ 10 ခုကေန အမ်ားႀကီးအထိတစ္ေနရာထဲမွာ စုေပါက္တတ္ၿပီး ဒီေသးေသးေလးေတြစုၿပီး အနာႀကီးတစ္ခု ျဖစ္သြားႏုိင္ပါတယ္။

- အနာႏႈတ္ခမ္းသား တိတိက်က်မရွိပါဘူး။

- တစ္ပတ္ႏွစ္ပတ္ၾကာရင္ အမာရြတ္ျဖစ္ျခင္းမရွိဘဲ အနာက်က္သြားပါတယ္။

ျဖစ္ရေသာအေၾကာင္းအရင္းမ်ား

        ျဖစ္ရတဲ့အေၾကာင္းအရင္းတိတိက်က်မသိေပမယ့္ အခ်က္မ်ားစြာေၾကာင့္ျဖစ္ေစႏုိင္ပါတယ္။ ျဖစ္ႏုိင္တဲ့ အခ်က္ေတြကေတာ့ -

- သြားအလြန္အကၽြံဖိတိုက္ျခင္း၊ အားကစားလုပ္ရာမွမေတာ္တဆျဖစ္ျခင္း၊ ပါးေစာင္ကိုမေတာ္တဆကိုက္မိျခင္းတို႔ေၾကာင့္ ပါးစပ္ထဲတြင္အနည္းငယ္ထိခိုက္မိျခင္း

- Sodium Lauryl Sulfate ပါေသာ သြားတိုက္ေဆးႏွင့္ ပါးစပ္ေဆးရည္မ်ား အသံုးျပဳျခင္း

- ေခ်ာကလက္၊ ေကာ္ဖီ၊ စေတာ္ဘယ္ရီ၊ ဥ၊ အခြံမာသီး၊ ဒိန္ခဲ၊ အစပ္မ်ား၊ အက္ဆစ္ပါေသာ အစားအစာမ်ား စသည္တို႔ျဖင့္ မတည့္ျခင္း။

- ဗီတာမင္ B12၊ သြပ္ဓာတ္၊ Folic acid၊ သံဓာတ္ခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္း

- ပါးစပ္အတြင္းရွိ ဘက္တီးရီးယားပိုးအခ်ိဳ႕ႏွင့္ ဓာတ္မတည့္ျခင္း

- အစာအိမ္အနာျဖစ္ေစေသာ Helicobacter pylori ဆုိေသာ ပိုးေၾကာင့္

- ရာသီလာစဥ္အတြင္း ေဟာ္မုန္းအေျပာင္းအလဲ

- စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း

ေအာက္ပါေရာဂါမ်ားေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္

- Celiac disease (ေကာက္ပဲသီးႏွံအမ်ားစုတြင္ပါဝင္ေသာ gluten ဆိုသည့္ အသားဓာတ္တစ္မ်ိဳးႏွင့္ မတည့္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္သည့္အူေရာဂါ)

- အူေရာင္ေရာဂါ (Crohn’s disease, ulcerative colitis)

- Behcet’s disease (ပါးစပ္အပါအဝင္ ခႏၶာကိုယ္တစ္ခုလံုးေရာင္ရမ္းေစတတ္ေသာ ရွားပါးေရာဂါတစ္မ်ိဳး)

- ဗိုင္းရပ္စ္၊ ဘက္တီးရီးယား စတဲ့ေရာဂါပိုးေတြကိုမတိုက္ဘဲ က်န္းမာေနတဲ့ဆဲလ္ေတြကို မွားၿပီးတုိက္ျခင္း (ခုခံအားစနစ္ မွားယြင္းျခင္း)

- ခုခံအားက်ဆင္းေသာေရာဂါ (HIV/AIDS)

ျဖစ္ႏုိင္ေခ်မ်ားေသာအခ်က္မ်ား

        အနာေတြက လူတိုင္းမွာျဖစ္ႏုိင္ေပမယ့္ ဆယ္ေက်ာ္သက္နဲ႔ လူငယ္ေတြမွာအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ ပိုျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မိသားစုမ်ိဳး႐ိုးထဲမွာ  ဒီအနာျဖစ္ရင္ ပိုျဖစ္တတ္ပါတယ္။ မ်ိဳး႐ိုးဗီဇအရျဖစ္ႏုိင္သလို တူညီတဲ့ပတ္ဝန္းက်င္အခ်က္ေတြေၾကာင့္လည္းျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

စမ္းသပ္ခ်က္မ်ားႏွင့္ ေရာဂါေဖာ္ထုတ္ျခင္း

        ေရာဂါသတ္မွတ္ဖို႔အတြက္ စမ္းသပ္မႈေတြလုပ္ဖို႔မလိုပါဘူး။ မ်က္စိအျမင္နဲ႔တင္ သိႏုိင္ပါတယ္။ အနာေတြအရမ္းႀကီးၿပီဆုိရင္ေတာ့ အျခားေရာဂါေတြရွိ/မရွိ စမ္းသပ္မႈေတြလုပ္ဖို႔လိုပါတယ္။

ကုထံုးႏွင့္ ေဆးဝါးမ်ား

        သာမာန္အနာေလးေတြအတြက္ ကုသမႈခံယူဖို႔မလိုပါဘူး။ အနာအရမ္းႀကီး၊ နာၿပီး မေပ်ာက္ရင္ေတာ့ ကုသမႈခံယူရပါမယ္။

1. ပါးစပ္ေဆးရည္

        ပါးစပ္ထဲမွာအနာေတြအမ်ားႀကီးရွိေနရင္ ေရာင္ရမ္းျခင္းႏွင့္နာျခင္းကိုသက္သာေစဖို႔အတြက္ dexamethasone (သို႔) Lidocaine ပါတဲ့ ပါးစပ္ေဆးရည္တစ္မ်ိဳးကို ဆရာ၀န္ၫႊန္ၾကားတဲ့အတိုင္း အသံုးျပဳရပါမယ္။

2. လိမ္းေဆးမ်ား

        အနာစေပါက္တာနဲ႔ လိမ္းေဆးလိမ္းမယ္ဆို္ရင္ အနာသက္သာေစၿပီး အနာက်က္ျမန္ေစပါတယ္။

3. ငံုေဆးႏွင့္ ေသာက္ေဆးမ်ား

        လိမ္းေဆးေတြနဲ႔ မသက္သာဘူး၊ အနာကလဲ ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါးနာတယ္ဆုိရင္ dequalinium chloride ပါ၀င္တဲ့ ငံုေဆးကို ငံုေပးျခင္း၊ ဆရာ၀န္ညႊန္ၾကားတဲ့ေသာက္ေဆးေတြကိုလဲ ေသာက္ေပးျခင္းတို႔ကို ျပဳလုပ္ေပးရပါမယ္။

4. အနာကိုေလာင္ကၽြမ္းေစၿပီး ေပ်ာက္ေအာင္လုပ္ျခင္း

        ကိရိယာ (သို႔) ဓာတုပစၥည္းသံုးၿပီး အနာကိုေလာင္ကၽြမ္းေစျခင္းျဖင့္ တစ္သွ်ဴးေတြကိုဖ်က္ဆီးပစ္လိုက္တာပါ။

5. အာဟာရဓာတ္မ်ား (ျဖည့္စြက္စာ)

        Folic acid, Vitamin B6, B12,  သြပ္ဓာတ္ေတြေသာက္ဖုိ႔ ၫႊန္ၾကားပါလိမ့္မယ္။

6. ေနာက္ခံေရာဂါတစ္မ်ိဳးမ်ိဳး

        ဒီအနာက ေရာဂါတစ္မ်ိ္ဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ျဖစ္တာဆုိရင္ ဆရာဝန္ကေနာက္ခံေရာဂါကို ကုသပါလိမ့္မယ္။

ေနထုိင္မႈပံုစံႏွင့္ အိမ္သံုးေဆးဝါးမ်ား

- ပါးစပ္ေဆးပါ။ ဆားေရ (သို႔) မုန္႔ဖုတ္ဆိုဒါအရည္ (ေရေႏြးတစ္ခြက္ထဲကို မုန္႔ဖုတ္ဆိုဒါ လက္ဖက္ရည္ဇြန္း ¼၊ ဆားလက္ဖက္ရည္ဇြန္း 1/8 ထည့္ၿပီး ပလုပ္က်င္းပါ။)

- အက္ဆစ္ဓာတ္ပါေသာ၊ စပ္ေသာ အစားအစာမ်ားကိုေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

- အနာေပၚမွာ ေရခဲတံုးေလးတင္ထားႏိုင္ပါတယ္။

- ႏူးညံ့ေသာ သြားတုိက္တံျဖင့္ သြားကိုညင္သာစြာတုိက္ပါ။

ကာကြယ္ျခင္း

        ဒီအနာေတြက ခဏခဏျပန္ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေအာက္ပါနည္းလမ္းမ်ားက အနာျဖစ္တဲ့အႀကိမ္ေရကိုေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။

1. အစားအစာစနစ္တက်စားပါ

        အခြံမာသီး၊ မုန္႔ေခ်ာင္း၊ အပူအစပ္စာမ်ား၊ ဆားပါေသာအစားအစာမ်ား၊ နာနတ္သီး၊ လိေမၼာ္သီးကဲ့သို႔ေသာ အက္ဆစ္ပါေသာ သစ္သီးမ်ား စတဲ့အစားအစာေတြက ပါးစပ္ကိုထိခိုက္ေစတဲ့အတြက္ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။ မိမိႏွင့္ဓာတ္မတည့္ေသာ အစားအစာမ်ားကိုေရွာင္ပါ။

2. က်န္းမာေရးနဲ႔ညီညြတ္ေသာအစားအစာမ်ားစားပါ

        အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းကို ကာကြယ္ႏုိင္ရန္ သစ္သီး၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ ေကာက္ပဲသီးႏွံေပါမ်ားစြာစားပါ။

3. ခံတြင္းသန္႔ရွင္းေအာင္ထားပါ

        တစ္ေန႔ 2 ႀကိမ္သြားတိုက္ပါ။ သြားပြတ္ႀကိဳးနဲ႔ အစာအႂကြင္းအက်န္မရွိေအာင္ ခံတြင္းကို အၿမဲသန္႔ရွင္းပါ။ အသားကိုမထိခိုက္ေစရန္ ႏူးညံ့ေသာသြားတိုက္တံျဖင့္တိုက္ပါ။ Sodium Lauryl Sulfate ပါေသာ သြားတုိက္ေဆး၊ ပလုတ္က်င္းရည္မ်ားေရွာင္ပါ။

4. ပါးစပ္ကို မထိခိုက္မိေအာင္ကာကြယ္ပါ

5. စိတ္ဖိစီးမႈကိုေလွ်ာ့ခ်ပါ

        စိတ္ဖိစီးမႈေၾကာင့္ အနာျဖစ္တာဆုိရင္ စိတ္ဖိစီးမႈေလ်ာ့က်ေစဖို႔ တရားထုိင္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာ နည္းလမ္းမ်ားက်င့္သံုးပါ။

 

Dr.Mya Myo Myo Swe

www.drmyanmar.com