/
news/က်န္းမာေရး-z/ဆီးအေရာင္ဘာေၾကာင့္ေျပာင္းတာလဲ

ဆီးအေရာင္ဘာေၾကာင့္ေျပာင္းတာလဲ

Category
က်န္းမာေရး (A-Z)

        ပံုမွန္ဆီးအေရာင္က urochrome လို႔ေခၚတဲ့ အေရာင္ျခယ္ပစၥည္း ပါဝင္မႈပမာဏအေပၚမူတည္ၿပီး အဝါေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ကေန ပယင္းေရာင္ရင့္ရင့္ထိ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ အစားအစာအခ်ိဳ႕နဲ႔ ေဆးဝါးအခ်ိဳ႕မွာ ပါဝင္တဲ့ ေရာင္ျခယ္ပစၥည္းနဲ႔ အျခားပါဝင္မႈေတြေၾကာင့္လည္း ဆီးေရာင္ေျပာင္းႏိုင္ပါတယ္။ မုန္လာဥနီ၊ ဘယ္ရီသီးစတာေတြက ဆီးေရာင္ေျပာင္းေစႏိုင္တဲ့ အစားအစာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ေဆးအမ်ားအျပားေၾကာင့္ လည္း အနီေရာင္၊ လိေမၼာ္ေရာင္၊ စိမ္းျပာေရာင္ ဆီးအေရာင္ေတြ သြားေစႏိုင္ပါတယ္။

        ဆီးေရာင္ပံုမွန္မဟုတ္ျခင္းက ေရာဂါတစ္ခုခုရဲ႕ လကၡဏာလည္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ အနီရင့္ေရာင္၊ အညိဳေရာင္ ဆီးအေရာင္က ေမြးရာပါေသြးနီဥပံုမွန္မဟုတ္တဲ့ေရာဂါတစ္မ်ိဳး (porphyria) ေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္ ပါတယ္။

ေရာဂါလကဏာမ်ား

        ေရေသာက္ထားတဲ့ပမာဏအေပၚမူတည္ၿပီး ပံုမွန္ဆီးအေရာင္ေျပာင္းလဲႏိုင္ပါတယ္။ ေရေသာက္တာ မ်ားရင္ ဆီးထဲမွာပါဝင္တဲ့ အေရာင္ျခယ္ပစၥည္းက်ဲသြားၿပီးေတာ့ ဆီးအေရာင္ၾကည္ေနေစပါတယ္။ ေရေသာက္ နည္းတဲ့အခါမွာ ဆီးေရာင္ပိုရင့္တတ္ၿပီး ေရဓာတ္အလြန္အမင္းခမ္းေျခာက္ရင္ ပယင္းေရာင္ အေရာင္ရင့္ရင့္ဆီးသြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တစ္ခါတစ္ေလမွာလည္း ဘာေရာဂါမွမရွိဘဲ ဆီးေရာင္ေျပာင္းႏိုင္ပါတယ္။

ေဆး႐ံုေဆးခန္းျပသင့္ေသာ အေျခအေနမ်ား

ဆီးထဲတြင္ေသြးပါျခင္း - ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္မွာေက်ာက္တည္ျခင္းေတြေၾကာင့္ ဆီးထဲမွာ ေသြးပါတတ္ပါတယ္။ ဒီႏွစ္မ်ိဳးစလံုးမွာ ဗိုက္ေအာင့္တာနာတာနဲ႔ တြဲေနတတ္ပါတယ္။ နာက်င္ျခင္းမရွိဘဲ ဆီးထဲေသြးပါတာဆိုရင္ ကင္ဆာရဲ႕ လကၡဏာလည္း ျဖစ္ႏို္င္ပါတယ္။

ဆီးေရာင္မည္းမည္း (သို႔) လိေမာ္ေရာင္ဆီး - ဝမ္းေရာင္ေဖ်ာ့ေဖ်ာ့သြားျခင္း၊ အသားဝါျခင္းေတြနဲ႔ ပါတြဲၿပီးျဖစ္ရင္ အသည္းေရာဂါတစ္ခုခုေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

ဆီးအေရာင္ေျပာင္းေစေသာ အေၾကာင္းအရင္းမ်ား

        အမ်ားအားျဖင့္ ေဆးမ်ား၊ အစားအစာမ်ားႏွင့္ ဆိုးေဆးေတြေၾကာင့္ ဆီးေရာင္ပံုမမွန္တာေတြျဖစ္ တတ္ၿပီး ေရာဂါေၾကာင့္လည္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။

 

1. အနီေရာင္ဆီး

ဆီးထဲတြင္ေသြးပါျခင္း - ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊  ဆီးက်ိတ္ႀကီးျခင္း၊ ကင္ဆာ၊ ေက်ာက္ကပ္ေရအိတ္တည္ျခင္း၊ အေဝးႀကီးေျပးထားျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ (သို႔) ဆီးအိမ္တြင္ေက်ာက္တည္ျခင္း။

အစားအစာ - မုန္လာဥနီ၊ ဘယ္ရီသီး

ေဆးမ်ား - TB ေဆး (rifampicin, Phenazopyridine)၊ ဝမ္းေပ်ာ့ေဆး၊ ဆီးလမ္းေၾကာင္းအနာသက္သာေစေသာ ေဆးမ်ား၊ ကင္ဆာေဆးမ်ား

 

2. လိေမာ္ေရာင္ဆီး

ေရာဂါမ်ား - အသည္း (သို႔) သည္းေျခႁပြန္ေရာဂါတစ္မ်ိဳးမ်ိဳး (အထူးသျဖင့္ ဝမ္းေရာင္ေဖ်ာ့ေဖ်ာ့သြားလွ်င္)၊ ေရဓာတ္ခမ္းေျခာက္ျခင္း၊

 

3. အစိမ္းေရာင္ (သို႔) အျပာေရာင္ဆီး

ဆိုးေဆးမ်ား - အေရာင္ေတာက္တဲ့ အစားအစာအခ်ိဳ႕မွာပါဝင္တဲ့ ဆိုးေဆးေတြေၾကာင့္ အစိမ္းေရာင္ဆီးေတြသြားႏိုင္ပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္နဲ႔ ဆီးအိမ္ေကာင္းမေကာင္းစစ္ေဆးတဲ့အခါမွာ သံုးတဲ့ဆိုးေဆးေတြေၾကာင့္ ဆီးေရာင္ အျပာေရာင္ေျပာင္းေစႏိုင္ပါတယ္။

ေဆးမ်ား - amitriptyline, indomethacin, propofol

ေရာဂါမ်ား - ေမြးရာပါကယ္ဆီယမ္ဓာတ္မ်ားေသာေရာဂါ (familial benign hypercalcemia) - ရွားပါးေရာဂါတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး ဒီေရာဂါရွိတဲ့ ကေလးေတြမွာ ဆီးအျပာေရာင္သြားတတ္တဲ့အတြက္ blue diaper syndrome လို႔လည္းေခၚပါတယ္။ Pseudomonas ဘက္တီးရီးယားပိုးေၾကာင့္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ရင္ ဆီးအေရာင္ အစိမ္းေရာင္ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

 

4. အညိဳေရာင္ရင့္ရင့္ဆီး

အစားအစာမ်ား - အစိမ္းေရာင္၊ အဝါေရာင္သစ္သီးမ်ား၊ ရွားေစာင္းလက္ပတ္

ေဆးမ်ား - ငွက္ဖ်ားေဆးမ်ား (chloroquine, primaquine), ပိုးသတ္ေဆး (metronidazole), nitrofurantoin, ဝမ္းေပ်ာ့ေဆး, အေၾကာေပ်ာ့ေဆး ( methocarbamol)

ေရာဂါမ်ား - အသည္း၊ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါအခ်ိဳ႕ႏွင့္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း

ျပင္းထန္ေသာေလ့က်င့္ခန္းမ်ား - ေလ့က်င့္ခန္းအျပင္းအထန္လုပ္ျခင္းေၾကာင့္ ႂကြက္သားထိခိုက္ဒဏ္ရာရျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးျခင္း။

 

5. ဆီးေရာင္ေနာက္ျခင္း

        ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ေက်ာက္တည္ျခင္းမ်ားေၾကာင့္ ဆီးေရာင္ေနာက္တတ္ပါတယ္။

ဆီးေရာင္ေျပာင္းေစရန္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားေသာအခ်က္မ်ား

        အေရာင္မ်ားေသာသစ္သီးမ်ား အစားအစာမ်ားစားျခင္း၊ အခ်ိဳ႕ေသာေဆးဝါးမ်ားေၾကာင့္ ဆီးေရာင္ေျပာင္းေစႏိုင္ေပမယ့္ အႏၲရာယ္မရွိပါဘူး။

ေရာဂါေၾကာင့္ဆီးေရာင္ေျပာင္းေစႏိုင္တဲ့အခ်က္ေတြကေတာ့

အသက္ - အသက္ႀကီးတဲ့သူေတြမွာ ဆီးအိမ္ႏွင့္ ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားၿပီး ဆီးထဲမွာေသြးပါတတ္ပါတယ္။ အသက္ 50 အထက္အမ်ိဳးသားေတြမွာ ဆီးက်ိတ္ႀကီးျခင္းေၾကာင့္ ဆီးထဲမွာေသြးပါတတ္ပါတယ္။

လိင္ - အမ်ိဳးသမီးေတြတစ္ဝက္ေက်ာ္ေက်ာ္ေလာက္က သူတို႔ရဲ႕ဘ၀တေလွ်ာက္မွာတစ္ႀကိမ္ေလာက္ေတာ့ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္ၿပီး ဆီးထဲမွာေသြးပါျခင္းကို ႀကံဳေတြ႕ဖူးၾကပါတယ္။ ေက်ာက္ကပ္ႏွင့္ ဆီးအိမ္ေက်ာက္တည္ျခင္းေတြက အမ်ိဳးသားေတြမွာပိုၿပီးျဖစ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။

မိသားစုေရာဂါရာဇဝင္ - မိသားစုထဲမွာ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါ၊ ေက်ာက္ကပ္ေက်ာက္တည္တာေတြရွိရင္ အျခားမိသားစုဝင္ေတြမွာလည္း ျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားပါတယ္။

ျပင္းထန္ေသာေလ့က်င့္ခန္းမ်ား - တာေဝးေျပးသမားေတြမွာ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်အမ်ားဆံုးျဖစ္ေပမယ့္ ဘယ္သူမဆို ေလ့က်င့္ခန္းျပင္းျပင္းထန္ထန္လုပ္ရင္ ဆီးထဲမွာ ေသြးပါႏိုင္ပါတယ္။

စစ္ေဆးမႈမ်ား

ဆီးစစ္ျခင္း - ဆီးစစ္ၿပီး ဆီးထဲမွာ ေသြးဆဲလ္၊ အသားဓာတ္ျမင့္မားမႈနဲ႔ သတၱဳဓာတ္ေတြပါ/မပါၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေတြပါရင္ ဆီးလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါတစ္ခုခုရွိတာကို ၫႊန္ျပပါတယ္။ ဘက္တီးရီးယားပိုးရွိ/မရွိလည္းၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။

ေသြးစစ္ျခင္း - ေသြးထဲရွိ creatinine နဲ႔ urea ပမာဏ (ေက်ာက္ကပ္ပ်က္စီးၿပီး ေကာင္းေကာင္းမစစ္ထုတ္ႏိုင္ေတာ့တဲ့အတြက္ ေသြးထဲတြင္ စုပံုလာေသာ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ား) ကိုတိုင္းတာႏိုင္ပါတယ္။

ကုထံုးမ်ား

         ဆီးေရာင္ေျပာင္းတာအတြက္ ကုထံုးမရွိပါဘူး။ ဆီးေရာင္ေျပာင္းျခင္းျဖစ္ေစတဲ့ ေနာက္ခံေရာဂါ အေၾကာင္းအရင္းကိုရွာၿပီး ကုသမႈခံယူရပါမယ္။

Dr. Mya Myo Myo Swe

www.drmyanmar.com