/
news/က်န္းမာေရး-ဆိုင္ရာဗဟုသုတမ်ား/ကင္ဆာေရာဂါမွကာကြယ္ႏိုင္မည့္-နည္းလမ္းမ်ား

ကင္ဆာေရာဂါမွကာကြယ္ႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ား

Category
က်န္းမာေရး ဆိုင္ရာဗဟုသုတမ်ား

1. ေဆးလိပ္ႏွင့္ ေဆးရြက္ႀကီးကို လံုးဝေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

         ေဆးရြက္ႀကီးကို ဘယ္လိုပံုစံနဲ႔ပဲစားစား ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းက အဆုတ္ကင္ဆာ၊ ပါးစပ္ကင္ဆာ၊ လည္ေခ်ာင္းကင္ဆာ၊ ေလႁပြန္ကင္ဆာ၊ မုန္႔ခ်ိဳအိတ္ကင္ဆာ၊ ဆီးအိမ္ကင္ဆာ၊ သားအိမ္ကင္ဆာ၊ ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာ စတဲ့ကင္ဆာေရာဂါအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ေဆးရြက္ႀကီး ဝါးျခင္းျဖင့္ ခံတြင္းနဲ႔ မုန္႔ခ်ိဳအိတ္ကင္ဆာေတြျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ေဆးလိပ္၊ ေဆးရြက္ႀကီးေတြ ကုိယ္တိုင္သံုးစြဲမႈမရွိဘူးဆိုရင္ေတာင္ တစ္ဆင့္ခံေဆးလိပ္ေငြ႔႐ွဴျခင္းေၾကာင့္ အဆုတ္ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိပါတယ္။

        ေဆးလိပ္၊ ေဆးရြက္ႀကီး လံုးဝေရွာင္ၾကဥ္ျခင္း၊ ျဖတ္ျခင္းက ကင္ဆာကာကြယ္ဖို႔ အရမ္းအေရးႀကီးၿပီးေတာ့ က်န္းမာေရးအတြက္ အေရးပါတဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္တစ္ခုျဖစ္ပါ တယ္။ ေဆးလိပ္ျဖတ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ ေဆးလိပ္ျဖတ္မယ့္ နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ဆရာဝန္နဲ႔တိုင္ပင္ၿပီး ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ပါတယ္။

2. က်န္းမာေရးႏွင့္ ညီညြတ္ေသာအစားအစာမ်ားစားသံုးပါ။

 

- သစ္သီးႏွင့္ ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားမ်ားစားပါ။

- သန႔္စင္ထားေသာသၾကားမ်ား၊ တိရိစၧာန္မွရရွိေသာအဆီမ်ားအပါအဝင္ ကယ္လိုရီမ်ားတဲ့ အစားအစာေတြကို အနည္းငယ္သာစားသံုးပါ။

- အရက္ေသာက္တတ္လွ်င္ အတန္အသင့္သာ ေသာက္သံုးပါ။ အရက္ေသာက္ျခင္းဟာ ရင္သားကင္ဆာ၊ အူမႀကီးကင္ဆာ၊ အဆုတ္ ကင္ဆာ၊ အသည္းနဲ႕ ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာစတဲ့ကင္ဆာအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖစ္ႏိုင္ေခ် မ်ားလာပါတယ္။

- ၾကာရွည္ခံေအာင္ျပဳျပင္ထားတဲ့ အသားေတြကို တတ္ႏိုင္သမွ်ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

 

3. က်န္းမာေရးနဲ႕ ညီညြတ္တဲ့ကိုယ္အေလးခ်ိန္အတြင္း ထိန္းသိမ္းထားပါ။ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈရွိပါေစ။

        အဝမလြန္ေအာင္ထိန္းသိမ္းထားျခင္းျဖင့္ ရင္သားကင္ဆာ၊ ဆီးက်ိတ္ကင္ဆာ၊ အဆုတ္ကင္ဆာ၊ အူမႀကီးနဲ႔ ေက်ာက္ကပ္ကင္ဆာ စတဲ့ကင္ဆာအမ်ိဳးမ်ိဳးျဖင္ႏိုင္ေခ်ကို ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈရွိျခင္း၊ ေလ့က်င့္ခန္းပံုမွန္ျပဳလုပ္ျခင္းျဖင့္ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ထိန္းထားႏိုင္တဲ့အျပင္ ရင္သားကင္ဆာနဲ႕ အူမႀကီးကင္ဆာျဖစ္နိုင္ေခ်ကိုလည္း ေလ်ာ့က်ေစပါတယ္။

        က်န္းမာေရးအက်ိဳးေက်းဇူးေတြ ၾကာရွည္စြာရႏိုင္ဖို႔အတြက္ အသင့္အတင့္ေအ႐ိုးဗစ္ေလ့က်င့္ခန္း အနည္းဆံုးတစ္ပတ္လွ်င္ 150 မိနစ္၊ (သို႔) ျပင္းထန္ေလ့က်င့္ခန္း အနည္းဆံုး တစ္ပတ္လွ်င္ 75 မိနစ္ လုပ္ဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ ေယဘူယ်အားျဖင့္ေတာ့ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားေလ့က်င့္ခန္း တစ္ေန႔လွ်င္ အနည္းဆံုး မိနစ္ 30 ခန္႔ လုပ္ဖို႔လုိပါတယ္။ ဒီထက္ပိုလုပ္ႏိုင္ရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။

4. ေနေရာင္ျခည္ထိေတြ႕မႈမွ ကာကြယ္ပါ။

        အေရျပားကင္ဆာဟာ ကာကြယ္လို႔ရတဲ့ကင္ဆာတစ္မ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။

- ေနအျပင္းဆံုးအခ်ိန္ျဖစ္တဲ့ မနက္ 10 နာရီမွ ညေန 4 နာရီအတြင္း ေနေရာင္ျခည္ တိုက္႐ိုက္ထိေတြ႔မႈကိုေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

- အရိပ္ထဲမွာေနပါ။ အျပင္ထြက္ရင္ေတာင္ တတ္ႏိုင္သေလာက္အရိပ္ရတဲ့ေနရာမွာေနပါ။ ေနကာမ်က္မွန္၊ ဦးထုပ္မ်ား ဝတ္ဆင္ပါ။

- အေရျပားကို တတ္ႏိုင္သမွ် ေနေရာင္ျခည္မထိေတြ႕ေအာင္ ကာကြယ္ပါ။

- ေနေရာင္ကာခရင္ လိမ္းဖို႔မေမ့ပါနဲ႕။ အျပင္ထြက္ရင္ ေနကာခရင္မ်ားမ်ားလိမ္းပါ။ မၾကာခဏျပန္လိမ္းေပးပါ။

5. ကာကြယ္ေဆးမ်ားထိုးထားပါ။

- အသည္းေရာင္ အသားဝါ B ပိုး က အသည္းကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားတဲ့အတြက္ B ပိုးကာကြယ္ေဆးထိုးထားရပါမယ္။ အထူးသျဖင့္ အျဖစ္မ်ားတဲ့အုပ္စုေတြျဖစ္တဲ့ လိင္ဆက္ဆံဖက္မ်ားေသာသူမ်ား၊ ကာလသားေရာဂါရွိသူမ်ား၊ မူးယစ္ေဆးထိုးသူမ်ား၊ လိင္တူခ်စ္ျမတ္ႏိုးေသာအမ်ိဳးသားမ်ား၊ ေရာဂါပိုးရွိေသာေသြး၊ ခႏၶာကိုယ္အရည္မ်ားႏွင့္ ထိေတြ႕မႈမ်ားေသာ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈေပးသူမ်ားႏွင့္ လူထုကိုကာကြယ္ေပးရေသာသူမ်ားမွာ ပိုၿပီးလိုအပ္ပါတယ္။

- သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာကိုျဖစ္ေစတဲ့ HPV ပိုးက လိင္ဆက္ဆံရာမွတဆင့္ကူးစက္တတ္ၿပီး သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာနဲ႕ အျခားလိင္အဂၤါကင္ဆာမ်ားကို ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့အျပင္ ဦးေခါင္းနဲ႕ လည္ပင္းကင္ဆာေတြျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

6. အႏရာယ္မ်ားတဲ့ အမူအက်င့္ေတြကိုေရွာင္ၾကဥ္ပါ။

(1) အႏရာယ္ကင္းေသာလိင္ဆက္ဆံတဲ့နည္းလမ္းေတြသံုးပါ

        ဒါေတြကေတာ့ လိင္ဆက္ဆံဖက္ကန္႔သတ္ထားျခင္း၊ လိင္ဆက္ဆံတိုင္း ကြန္ဒံုးအသံုးျပဳျခင္း တို႔ျဖစ္ပါတယ္။ လိင္ဆက္ဆံဖက္မ်ားေလေလ လိင္မွတဆင့္ကူးစက္တတ္တဲ့ေရာဂါေတြရႏိုင္ေခ်မ်ားေလေလပါပဲ၊ HIV/AIDS ေရာဂါရွိသူေတြမွာ စအို၊ အသည္းနဲ႔ အဆုတ္ကင္ဆာျဖစ္ႏိုင္ေခ်မ်ားပါတယ္။ HPV ပိုးက သားအိမ္ေခါင္းကင္ဆာနဲ႔ အမ်ားဆံုးသက္ဆိုင္ေပမယ့္ အျခားကင္ဆာေတြျဖစ္တဲ့ စအို၊ လိင္တံ၊ လည္ေခ်ာင္း၊ မိန္းမကိုယ္နဲ႔ ေမြးလမ္းေၾကာင္းကင္ဆာေတြလည္းျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။

(2) ေဆးထိုးအပ္ကို မွ်ေဝသံုးစြဲျခင္းမျပဳပါနဲ႔

        ေရာဂါပိုးရွိတဲ့သူေတြနဲ႔ ေဆးထိုးအပ္ကိုမွ်ေဝသံုးစြဲျခင္းျဖင့္ HIV ေရာဂါပိုးကူးစက္ႏိုင္သလို အသည္းကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အသည္းေရာင္အသားဝါ B ပိုးနဲ႕ C ပိုးေတြကိုလည္း ကူးစက္ေစႏိုင္ပါတယ္။

7. ပံုမွန္ေဆးစစ္ပါ။

        အေရျပားကင္ဆာ၊ အူမႀကိီး၊ သားအိမ္ေခါင္းနဲ႔ ရင္သားကင္ဆာေတြျဖစ္မျဖစ္ မိမိကုိယ္မိမိ အၿမဲသတိထားၿပီး ဆန္းစစ္ၾကည့္ေနႏိုင္သလို ပံုမွန္ေဆးစစ္မႈေတြလည္းျပဳလုပ္သင့္ပါတယ္။ ကင္ဆာေရာဂါလို႔သံသယျဖစ္ႏိုင္တဲ့အခ်က္ေတြ ေစာေစာသတိမူမိေလ ကုသမႈေအာင္ျမင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းမ်ားေလေလျဖစ္ပါတယ္။

 

Dr. Mya Myo Myo Swe

www.drmyanmar.com